×
( ! ) Notice: Undefined variable: menuPostList in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0003405968{main}( )...\index.php:0

( ! ) Warning: Invalid argument supplied for foreach() in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0003405968{main}( )...\index.php:0
تماس با ما
2 0 نظرات 1030 بازدید
تاریخ انتشار 16 روز پیش

سیر تحول توان نظامی-تسلیحاتی انصارالله یمن

سیر تحول توان نظامی-تسلیحاتی انصارالله یمن

 

سير تحول توان نظامي-تسليحاتي انصارالله يمن

 

 
از ديرباز حمل سلاح توسط مردم يمن و قبايل اين کشور به‌عنوان يک سنت پذيرفته شده رواج داشته است.
گفته مي‌شود تعداد سلاح در يمن بيش از سه برابر جمعيت اين کشور است.
 

اين امر به دليل شرايط بحراني يمن در سال‌هاي اخير بيش از پيش تقويت شده و حتي کودکان يمني بدون هيچ محدوديتي قادر به حمل و استفاده از سلاح هستند.

 

حوثي‌ها به‌عنوان يکي از قبايل مرزنشين يمن که هم سابقه حکومت‌داري طولاني را در کارنامه دارند و هم در دهه‌هاي اخير در چالش و منازعه‌ مداوم با دولت علي عبدالله صالح و عربستان سعودي قرار داشته‌اند، به ناچار سطح بالاتري از آمادگي نظامي و تسليحاتي را در مقايسه با ديگر قبايل يمن رقم زده‌اند، به نحوي که امروز در زمينه موشک و پدافند نيز قابليت خود را نشان داده و با توانمندي بومي خود، ائتلاف سعودي را در باتلاق يمن گرفتار کرده و با نفوذ به عمق خاک دشمن و  ضربه زدن به تأسيسات حياتي و شريان اقتصادي آن، موازنه موجود را به نفع خود تغيير داده‌اند.

 

در اين نوشتار ضمن مرور اجمالي بر وضعيت حمل سلاح در يمن و شرح جنگ‌هاي شش‌گانه، توانمندي نظامي انصارالله يمن بررسي مي‌شود.

 

 
مروري بر وضعيت حمل سلاح توسط مردم و قبايل يمني؛

 

در ساختار قدرت کشورهاي عربي از جمله يمن، قبايل نقش برجسته‌اي دارند. 

 

قبايل ضمن اين‌که نفوذ گسترده سياسي در اين کشورها دارند، از قابليت دفاعي نيز برخوردار هستند.

 

به عبارت ديگر، ساختار قبيله‌اي عاملي است که سبب توزيع زياد سلاح در بين مردم يمن مي‌شود.

 

در يمن رسم است هر پسري که بالغ مي‌شود يک کلاشنيکوف و يک چاقو به او هديه مي‌کنند. همين مسئله نشان مي‌دهد که اکثر مردان يمني جنگجوهاي حرفه‌اي هستند.

 

از قديم‌الايام گفته مي‌شد که سه برابر جمعيت يمن فقط کلاشنيکوف در اين کشور وجود دارد. از سوي ديگر، قبل از شروع جنگ عليه يمن، اين کشور به بهشت قاچاقچيان بين‌المللي اسلحه شهرت داشت. تجارت اسلحه در يمن آن‌قدر رونق داشت که برخي عنوان مي‌کنند هر سلاحي را مي‌شد از اين کشور تهيه کرد.[1] 

 

 
به‌طورکلي گفته مي‌شود يمن جامعه به شدت مسلحي است. 
 
نکته حائز اهميت نيز اين است که وابستگي حاکمان به حمايت رؤساي قبايل سبب مي‌شد عملاً دولت يمن با داشتن سلاح توسط مردم مخالفتي نداشته باشد.

 

 
شرح مختصر جنگ‌هاي شش‌گانه به‌عنوان نقطه شروع تحول نظامي و تسليحاتي انصارالله

 

جنگ‌هاي شش‌گانه از ژوئن سال 2004 تا فوريه 2010 ميان حوثي‌ها و دولت علي عبدالله صالح در گرفت.

 

چند دهه تبعيض قومي، سياسي و مذهبي عليه زيديه، بستري مناسب براي شکل‌گيري تحولي عميق در تاريخ سياسي يمن فراهم کرده بود.

 

حضور يمن به عنوان مهم‌ترين هم‌پيمان آمريکا در جنگ با تروريسم در خاورميانه، به حضور نيروهاي نظامي و جاسوسي آمريکا در اين کشور و نيز سفرهاي مخفيانه برخي هيئت‌هاي اسرائيلي به صنعا دامن زد که اين مسئله، با اعتراض‌هاي فراوان حسين الحوثي و يارانش در اين کشور روبه‌رو شد.

 

حسين الحوثي شعار معروف و پنج بندي «الله اکبر، مرگ بر آمريکا، مرگ بر اسرائيل، نفرين بر يهود و پيروز باد اسلام» را به عنوان شعار رسمي شيعيان اين منطقه اعلام کرد و بسياري از مردم يمن، از اين دعوت استقبال کردند و پس از هر مراسم و نماز جماعت و حتي در نماز جمعه مسجد جامع صنعا، پايتخت يمن، اين شعار را سر مي‌دادند.

 

اصرار آن‌ها بر اين شعارها موجب نگراني مقامات دولتي حتي بيش از نگراني از القاعده شد و سبب گرديد مقاومت مسلحانه عليه زيدي‌ها آغاز شود که تا سال 2010 شش مبارزه عليه اين جنبش صورت گرفت.[2]

 

در جريان درگيري‌هاي سال‌هاي 2004 تا 2010 ميلادي نزديک به 4000 تن از نيروهاي دو طرف کشته و بنا به گزارش کميسارياي عالي سازمان ملل متحد بيش از 200 هزار نفر آواره شدند. در جنگ اول سلاح اندکي در اختيار حوثي‌ها قرار داشت به همين دليل نيز تلفات زيادي دادند، اما در طول شش جنگ بتدريج سلاح زيادي در اختيار اين گروه قرار گرفت. قاچاق و تجارت سلاح يکي از مهم‌ترين مشخصه‌هاي جنگ‌هاي شش‌گانه يمن بود.[3]

 

 
نهادهاي بين‌المللي نظير سازمان ملل متحد در گزارش‌هايي عنوان کردند که بين 40 ميليون تا 60 ميليون سلاح در يمن وجود دارد که بيشترين سلاح نيز در مناطق شمالي اين کشور يعني جاهايي که انصارالله و حاميان آن حضور دارند، وجود داشت.
اغلب اين سلاح‌ها نيز سلاح‌هاي سبک بود.

 

انصارالله در اين جنگ‌ها، تجهيزات زيادي را نيز از ارتش يمن به غنيمت گرفت. با اين حال، انصارالله و متحدانش در اين جنگ‌ها، تاکتيک‌هاي مختلف و متعدد جنگيدن به‌خصوص جنگ‌هاي چريکي را آموختند و نيروهاي نظامي آن‌ها براي جنگ‌هاي چريکي و زميني آموزش لازم را ديدند.[4]

 

 
در واقع، جنگ‌هاي شش‌گانه به نقطه آغازي براي تحول در قدرت نظامي انصارالله يمن تبديل شد.
اين تجربه به همراه تقويت قابليت پدافندي و پهپادي انصارالله، بلاي جان نيروهاي عاريتي آل سعود شده و صحنه و ميدان نبرد را به نفع انصارالله و يمن تغيير داده است.

 

در واقع، دستيابي به تجهيزات نظامي سنگين، در کنار نيروي انساني که به خصوص در جنگ‌هاي چريکي و نامنظم 2004 تا 2010 آزموده شدند، از علل اصلي موفقيت ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن در مقابل ارتش کاملاً مسلح سعودي با نيروي انساني مزدور است.

 

 
بررسي ذخاير موشکي و توان مهندسي موشکي يمن در دوره علي ‌عبدالله صالح

 

علي عبدالله صالح به عنوان يک افسر نظامي، قدرت را در يمن در سال 1978 در اختيار گرفته بود.

 

 
در دوران 40 ساله قدرت عبدالله صالح در يمن، شمار نيروي انساني ارتش اين کشور از 3 هزار و 300 نفر به 66 هزار و 700 نفر افزايش يافت.
نيروهاي مسلح يمن در زمان عبدالله صالح قدرتمند شدند.

 

قاچاق، به‌خصوص قاچاق سوخت و غذا و صادرات مجدد سلاح به کشورهايي نظير سودان، به عاملي براي ثروتمند شدن نيروهاي مسلح در زمان علي عبدالله صالح تبديل شد.[5]

 

اگرچه اطلاعات درست و دقيقي درباره قابليت نظامي ارتش يمن در زمان عبدالله صالح وجود ندارد، اما به‌طورکلي مي‌توان گفت ارتش يمن در زمان صالح تجهيزات غربي و روسي در اختيار داشته است.

 

 
آمريکا از اوايل دهه اول 2000 کمک‌هاي نظامي خود را به يمن آغاز کرد که اين کمک‌ها در زمان جنگ شش‌گانه افزايش داشته است.
آمريکا از سال 2000 تا 2020 جمعاً 5 ميليارد و 900 ميليون دلار کمک نظامي به يمن داشته است.[6]
 

يمن در زمان علي عبدالله صالح سلاح‌هاي روسي زيادي نيز انبار کرده بود. در همين حال، دولت و ارتش يمن در زمان عبدالله صالح و در جريان جنگ‌هاي شش‌گانه با حوثي‌ها تحت حمايت کشورهاي عربي خليج‌فارس نيز قرار داشته و سلاح‌هاي زيادي نيز از اين کشورها به خصوص عربستان سعودي دريافت کرده بود.

 

بخش مهم از ذخاير نظامي يمن نيز مربوط به خريدهاي اين کشور از اتحاد جماهير شوري سابق و آمريکا است که در انبارهاي تسليحاتي يمن باقي مانده بود. 

 

برخي از تجهيزات امروزي ارتش يمن ارتقا يافته سلاح‌هايي است که از اتحاد جماهير شوروي سابق و آمريکا دريافت کرده بود. 

 

«ابراهيم الديلمي»، سفير جمهوري يمن در ايران طي گفتگويي که بهمن‌ماه با روزنامه کيهان داشته به اين موضوع اشاره کرده است که ده‌ها سال پيش، يمن مملو از سلاح‌هاي ساخت چين، روسيه، آمريکا و يوگسلاوي بود.[7]

 

پهپاد «راصد» همان پهپاد شناساييSky Walker X8  است که در دوره قبل از جنگ توسط ارتش يمن خريداري شد.

 

پهپاد «رقيب» نام انتخاب شده براي پهپاد RQ11Raven آمريکايي است که توسط ارتش يمن خريداري شده بود. 

 

موشک‌هاي اسکاد که بردي 600 تا 700 کيلومتري داشتند و موشک هواسونگ5 و 6 که خود توليدِ تحت ليسانس موشک اسکاد روسي بودند در دهه 80 ميلادي از کشور کره شمالي خريداري شدند نيز در اختيار ارتش يمن قرار داشت.

 

موشک  S75 ساخت شوروي سابق، موشک توچکا، S24 و گراد نيز از جمله ذخاير موشکي ارتش يمن در زمان عبدالله صالح بود که در جنگ با ائتلاف سعودي مورد استفاده قرار گرفت.[8]

 

 
با اين حال، دو نکته درباره ارتش يمن الزامي است:
اول اينکه_ ارتش يمن در جنگ‌هاي شش‌گانه، خسته و فرسوده شد و خيل عظيمي کشته بر جاي گذاشت. ارتش به شدت دچار فساد مالي و اداري بود حقوق سربازان را فرماندهان مي‌گرفتند. ارتش به خاطر فساد گسترده و تعلقات قبيله‌اي دچار از هم گسيختگي شد. از زمان آغاز قيام مردمي عليه عبدالله صالح در سال 2011 ارتش تقريباً از هم پاشيد.[9]
دوم اينکه_ توانمندي و قابليت امروزي کميته‌هاي مردمي و ارتش يمن که به خصوص در درون خاک عربستان و تا عمق 1200 کيلومتري شليک شد، مربوط به سال‌هاي اخير است و توانمندي بومي محسوب مي‌شود.

 

 
بررسي سامانه‌هاي پدافندي انصارالله و ابعاد اثرگذاري ملي و منطقه‌اي آن در تجميع با توان تهاجميِ موشکي- پهپادي

 

ارتش يمن به خصوص در پنجمين سال جنگ با انجام چندين عمليات عليه ائتلاف سعودي، قدرت بازدارندگي خود را ثابت کرد.

 

در سال پنجم جنگ در سايه تقويت قدرت پدافندي و موشکي يمن موازنه قدرت در عرصه جنگ تغيير کرده است؛ به‌نحوي که عربستان سعودي متحمل خسارت‌هاي فراواني شد.

 

عمليات متعدد عليه تأسيسات نفتي عربستان سعودي از جمله تأسيسات بقيق و خريص که سبب توقف نيمي از توليد نفت عربستان سعودي شد، عمليات «نصر من الله» که در آن هزاران مزدور سعودي اسير شدند و تجهيزات زيادي به غنيمت گرفته شد و عمليات بنيان المرصوص که در آن 1500 مزدور سعودي کشته و بيش از 2500 کيلومتر از اراضي اشغالي آزاد شد، از مهم‌ترين عمليات‌هايي هستند که ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن با بهره‌گيري از قابليت پهپادي و موشکي خود عليه ائتلاف سعودي انجام داد. 

 

برخي از مهم‌ترين پهپادهاي ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن عبارتند از:[10] 

 

 
پهپاد هدهد
برد اين پهپاد 30 کيلومتر است که به دليل کوچکي حجم و سطح مقطع راداري (آر سي اس) امکان شناسايي و تلاش براي ساقط کردن آن با سامانه‌هاي پدافند هوايي اندک است، احتمال هدف گرفتن آن با موشک‌هاي ليزري ضعيف است و به ‌سختي صداي آن در آسمان شنيده مي‌شود.

 

 
پهپاد رقيب
اين پهپاد برد 15 کيلومتري دارد و از کارکردهايي نظير رصد مستقيم اهداف و ميدان نبرد، مشخص کردن اتفاقات مربوط به تجمعات و تجهيزات دشمن و مجهز به سيستم رصد و رديابي دقيق با استفاده از ليزر برخوردار است و از تکنيک‌هاي تصويربرداري متعدد از جمله تصويربرداري حرارتي استفاده مي‌کند و حمل آن در مناطق ناهموار و به همراه گردان‌هاي پياده آسان است.

 

 
پهپاد راصد
اين پهپاد برد 35 کيلومتري دارد، با موتور برقي کار مي‌کند و مأموريت آن رصد اهداف و نظارت لحظه‌اي بر ميدان نبرد است، مجهز به جديدترين تکنولوژي تصويربرداري و همچنين مجهز به سيستم ويژه نقشه‌برداري و ترسيم نقشه است.
 

 

پهپادهاي قاصف 1 و K2
پهپادهاي قاصف برد به مراتب بيشتري از پهپادهاي هدهد، رقيب و راصد دارد. عمليات ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن عليه مواضع ائتلاف سعودي و مزدوران منصورهادي در داخل يمن با پهپادهاي داراي برد کوتاه و متوسط نظير پهپاد قاصفK2  انجام مي‌شود.

 

 
پهپادهاي صماد
پهپادهاي صماد که شامل صماد 1، 2 و 3 است، مهم‌ترين پهپادهاي ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن است که مأموريت برون‌مرزي دارد. پهپاد صماد1 که براي اهداف اطلاعاتي است مي‌تواند تا مسافت بيش از 500 کيلومتر پرواز کند و قابليت رصد اهداف و ارائه اطلاعات را به‌طور مستقيم به اتاق عمليات دارد. پهپاد صماد2 از نوع شناسايي دوربرد است، اما مدل صماد3 پهپاد تهاجمي است که از سر جنگي انفجاري برخوردار است و مي‌تواند در مسافت 1700 کيلومتري از مبدأ به اهداف خود حمله‌ور شود. پهپاد هجومي صماد3 از تکنولوژي پيشرفته‌اي برخوردار است که رادارها نمي‌توانند آن را رهگيري کنند. ارتش يمن در مردادماه 98 براي نخستين ‌بار با پهپاد صماد3 فرودگاه ابوظبي را هدف قرار داد.

 

ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن در کنار در اختيار داشتن انواع پهپادها، موشک‌هاي مهمي نيز در اختيار دارد که برخي از مهم‌ترين اين موشک‌ها عبارتند از:

 

 
موشک‌هاي «ثاقب 1، 2 و 3»
اين موشک‌ها به ترتيب بر اساس موشک‌هاي کوتاه برد روسي R-73 و ميان‌برد R-27T و R-77 توسعه يافته‌اند.

 

 
«فاطر 1»
موشک فاطر-1 از سام-6 روسي توسعه يافته است. سامانه فاطر 1 پهپاد آمريکايي MQ9 را در اکتبر 2017 ساقط کرد.

 

 
موشک‌هاي بدر P1 و بدر F
اين موشک‌ها از جمله موشک‌هاي کوتاه برد يمني هستند. اين موشک شبيه موشک توچکاي روسيه است. بدر F که جديدتر از بدرP1 است بُرد 160 کيلومتري دارد.

 

 
موشک قدس
موشک قدس از نوع موشک‌هاي بالدار کروز است. موشک‌هاي بالدار کروز، دسته‌اي از سلاح‌هاي خودکششي هوايي هستند. اين موشک‌ها داراي رهگير اتوماتيک بوده و هدف‌گيري آن‌ها بسيار دقيق است و حتي مي‌توانند اشيائي به حجم يک اتومبيل را هدف بگيرند.

 

 
موشک بالستيک دوربرد از نوع ذوالفقار
موشک بالستيک ذوالفقار، موشک زمين به زمين ساخت يمن است که در فوريه سال 2020 از آن رونمايي شد. اين موشک، نمونه پيشرفته و به روز شده مشابه نسل جديد موشک‌هاي دوربرد است که برد آن به 1300 کيلومتر مي‌رسد. ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن در عمليات «توازن بازدارندگي سوم» از موشک‌هاي قدس و ذوالفقار به همراه پهپادهاي صماد بهره گرفت.[11]

 

 
موشک‌هاي قاهر1 و ام2
 موشک قاهر1، يک موشک بالستيک است که مي‌تواند اهداف را در فاصله 500 کيلومتري با دقت هدف قرار دهد. موشک بالستيک قاهر ام2 نوع پيشرفته موشک قاهر1 است که توانايي حمل يک کلاهک جنگي به‌وزن 350 کيلوگرم را داراست. ويژگي منحصر به فرد موشک قاهر ام2 دقت بالا در اصابت به اهداف است که دقت اصابت آن 5 تا 10 متر است.

 

 
موشک برکان 1، 2 و 3
موشک‌هاي برکان يکي از دستاوردهاي مهم موشکي ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن است که نسخه پيشرفته و بومي موشک‎هاي کوتاه‌برد اسکاد زمان شوروي سابق هستند. موشک برکان 3 ارتقا يافته برکان 1و 2 است که برد آن بين 1300 تا 1800 کيلومتر برآورد مي‌شود. ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن از برکان 3 در عمليات الدمام که 1200 کيلومتر از صنعا فاصله دارد، استفاده کردند.

 

نتيجه‌گيري

عربستان سعودي با آغاز جنگ عليه يمن در 26 مارس 2015 درصدد بود مانع قدرت گرفتن انصارالله در ساختار قدرت يمن شود، اما با گذشت 5 سال از اين جنگ، انصارالله يمن به مهم‌ترين و سازمان‌يافته‌ترين گروه در ساختار قدرت يمن تبديل شد.

 

روند تصاعدي قدرت انصارالله در يمن با تقويت قابليت بازدارندگي آن در قالب افزايش توانمندي پدافندي از جمله پهپادها و موشک‌ها رخ داده است.

 

امروز انصارالله موشک‌ها و پهپادهايي با کارکردهاي متفاوت در داخل و خارج از يمن در اختيار دارد به گونه‌اي که مواضع ائتلاف سعودي و مزدوران دولت مستعفي را با پهپاد و موشک کوتاه برد و مواضع عربستان و امارات در داخل خاک اين کشور را با پهپادهاي صماد3 يا موشک برکان 3 هدف قرار مي‌دهد.

 

 
اين وضعيت سبب شد توازن قدرت در عرصه جنگ يمن دچار تغيير اساسي شود به نحوي که ارتش و کميته‌هاي مردمي يمن در زمين و هوا توان آسيب زدن و تحميل خسارت‌هاي سنگين به ائتلاف سعودي را دارند.
اين وضعيت مي‌تواند سبب شود ورود جنگ به سال ششم با خسارت‌هاي احتمالي بيشتر به عربستان سعودي همراه باشد.

 

 
 
سيد رضي عمادي

 

 
فهرست منابع:

1-آبشناس عماد، (25/09/2019)، چطور يمني‌ها اينقدر قدرت دارند؟، خبرگزاري اسپوتنيک، قابل دسترسي در آدرس زير:

https://ir.sputniknews.com/opinion/201909255265514

2-طباطبايي‌فرد سيد محمد، (1395)، حوثيان يمن، پيشينه و رويکردهاي کلامي و سياسي، انتشارات دانشگاه اديان و مذاهب، چاپ اول.

3-Feierstein Gerald M, (2019), YEMEN: THE 60-YEAR WAR, Middle East Institute, available at: https://www.mei.edu/sites/default/files/2019-02/Yemen%20The%2060%20Year%20War.pdf

4-Salmoni Barak A, Loidolt Bryce, Wells Madeleine, (2010), Regime and Periphery in Northern Yemen: The Huthi Phenomenon, available at: https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/monographs/2010/RAND_MG962.pdf

5-Gaub Florence, (2015), Whatever happened to Yemen’s army?, European Union Institute for Security Studies, available at: https://www.iss.europa.eu/sites/default/files/EUISSFiles/Brief_9_Yemen.pdf

6-Zachary Laub and Robinson Kali, (19 February 2020), Council on Foreign Relations, available at: https://www.cfr.org/backgrounder/yemen-crisis

7-روزنامه کيهان، (24 بهمن 1398)، در گفتگوي کيهان با سفير يمن مطرح شد: انهدام تانک آمريکايي با فندک يمني، شماره 22404?

8-خبرگزاري آنا، (16 مهر 1398)، کدام سلاح يمني عربستان را عاجز کرد؟، قابل دسترسي در آدرس:

https://ana.ir/fa/news/113/429669/

9-خبر آن لاين، (9 خرداد 1394)، قريشي: سعودي در هر حال به يمن حمله مي‌کرد/ همزماني حمله با تفاهم لوزان پيامي به ايران و آمريکا بود، قابل دسترسي در آدرس:

 https://www.khabaronline.ir/news/419752/

10-باشگاه خبرنگاران جوان، (6 مهر 1398)، 8 پهپاد يمني که کابوس عربستان شد، قابل دسترسي در آدرس زير:

https://www.yjc.ir/fa/news/7084566/%DB%B8

11-باشگاه خبرنگاران جوان، (3 اسفند 1398)، نگاهي به عمليات توازن بازدارندگي سوم يمني‌ها: معرفي موشک‌هاي «ذوالفقار» و «قدس» انصارالله، قابل دسترسي در آدرس زير:

https://www.yjc.ir/fa/news/7256207/

لینک کوتاه پست:
https://masaf.ir/najva/post/35467
0 نظر
دسته بندی