×
( ! ) Notice: Undefined variable: menuPostList in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0001405808{main}( )...\index.php:0

( ! ) Warning: Invalid argument supplied for foreach() in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0001405808{main}( )...\index.php:0
تماس با ما
3 0 نظرات 1124 بازدید
تاریخ انتشار 16 - 1398/12/20

توافق جدید با ایران؛ اروپا به دنبال چیست؟

توافق جدید با ایران؛ اروپا به دنبال چیست؟

 

توافق جديد با ايران؛ اروپا به دنبال چيست؟

 

 
اقدامات اروپا در رابطه با برجام منجر به نتيجه­ اي مطلوب و ملموس براي ايران نشده و اميدها را حتي در اروپا براي حفظ برجام کمرنگ کرده است. 
 

 

تحولات ماه­ هاي اخير نشان مي­ دهد که کشورهاي اروپايي به ويژه انگلستان جهت همراهي با آمريکا و پيگيري توافقي جديد با ايران بي­ ميل نيستند.
آنها از توافق ترامپ سخن گفته ­اند، از سوي ديگر فرانسه به دنبال مطرح کردن موضوعات منطقه ­اي است!
آلمان نيز از تهديدهاي آمريکا جهت اعمال تعرفه بر کالاهاي اروپايي در صورت عدم همراهي با آمريکا مواضعي را مطرح کرده است.

به نظر مي­رسد بررسي چنين موضوعي که هم امکان­سنجي خروج اروپا از برجام را و هم بررسي منافع اروپا در پيگيري چنين اقدامي را در بر مي­ گيرد، از اهميت به­ سزايي برخوردار است که در ياداشت زير به آن پرداخته شده است.

مطلوبيت ­هاي کشورهاي اروپايي در قبال برجام

بعد از خروج آمريکا از برجام، دولت‌هاي اروپايي تحت‌فشار آمريکا هستند تا ايران را وادار به خروج از توافق و در نهايت، وادار به ايجاد يک توافق جديد نمايند.

دولت‌هاي اروپايي معتقدند تعهدات خود به‌موجب توافق را مراعات کرده و آنچه وعده داده‌اند، به معني واقعي کلمه «وعده» بوده است و نه تعهدي که از آن سر باز زده باشند. باوجود اين، وقتي صحبت از روح برجام، حسن نيت و تسهيل روابط تجاري با ايران به ميان مي‌آيد، تفکيک تعهد از وعده مشکل مي‌نمايد.

 

در هر صورت اروپاييان در قبال برجام با توجه به يک سري اهداف سياسي، اقتصادي و امنيتي تصميم مي­ گيرند:

 

الف) مطلوبيت­ هاي سياسي:
دولت‌هاي اروپايي براي ورود به توافق جديد با ايران، درصددند تا ايران را وادار کنند تا دست از کاهش تعهدات برجامي خود که وارد گام پنجم شده است، بردارد. (مطابق بيانيه دولت، برنامه هسته‌اي ايران ديگر با هيچ محدوديتي در حوزه عملياتي شامل ظرفيت غني‌سازي، درصد غني‌سازي، ميزان مواد غني‌شده‌ و تحقيق و توسعه مواجه نيست و برنامه هسته‌اي ايران صرفاً بر اساس نيازهاي فني خود پيش خواهد رفت).
 

 

آنها  به نوعي خواهان انزواي ديپلماتيک ايران هستند تا بتوانند سياست «نرمال‌سازي ايران» را اجرا کنند تا از اين طريق بتوانند گامي رو به جلو جهت وادار کردن ايران به قبول مذاکره با آمريکا براي تحقق توافق جديد بردارند. 
 
اروپاييان خواهان عدم خروج گام به گام ايران از برجام و بازگشت آن به توافق هسته­ اي هستند. اروپاييان خواهان آن هستند تا ايران مواضع خود در چارچوب انقلابي­گري را کاهش دهد و در مقابل رژيم اشغالگر قدس را به رسميت بشناسد.

همچنين اروپاييان از ايران مي ­خواهند که به تعهدات هسته‌اي خود ذيل برجام بازگردد.

هدف کشورهاي اروپايي از برجام، ايجاد تعادل بين بازيگران قدرتمند است که از طريق تعامل و هماهنگي با يکديگر و نه تضاد، نظم مورد نظر اتحاديه را قبول کنند.

 

 
ب) مطلوبيت­ هاي اقتصادي:
اروپا به طور سنتي شريک تجاري ايران بوده و بر همين اساس تمايل دارد تا در قالب برجام دوباره روابط تجاري و اقتصادي با ايران را براي خود حفظ نمايد؛ تعاملات بانکي با ايران داشته باشد؛ فروش نفت، گاز، ميعانات گازي و ديگر فرآورده ­هاي نفتي ايران براي اروپا تداوم داشته باشد؛ روابط حمل و نقل دريايي، هوايي و… با ايران ادامه پيدا کند؛ همکاري بين شرکت­ هاي اروپايي و ايراني تداوم پيدا کند.
 

 

ج) مطلوبيت­ هاي امنيتي:
اروپاييان ايران را متهم به حمايت از تروريسم (تعريف شده توسط غرب) مي­ کنند و خواهان آن هستند تا ايران از حمايت (از گروههاي مقاومت در برابر متجاوزان) دست بردارد!

 

اروپاييان خواهان آن هستند تا ايران مسئله اقتدار جمعي در منطقه را قبول کند و عمق استراتژيک ايران در منطقه را کاهش دهد!
 آنها معتقدند ايران بايد ساخت موشک ­هاي بالستيک را متوقف سازد.
 

مواضع اروپا (انگليس، آلمان و فرانسه) در قبال آمريکا پيرامون توافق جديد با ايران

هرچند که اتحاديه اروپا خواهان حفظ توافق هسته ­اي سال 2015 است اما سه کشور اروپايي انگليس، آلمان و فرانسه خواهان توافق جديد با ايران هستند و به دنبال آن هستند تا ايران براي توافق جديد وارد مذاکره شود.

 

به نظر مي‌رسد انگليس کاملاً در توافق جديد همراه آمريکا است و به اين اعتقاد دارد که تنها ترامپ به خوبي مي­تواند شرايط توافق جديد را مهيا سازد.
انگليس به همراه ترامپ خواهان افزايش فشار سياسي اروپا بر ايران براي تحقق توافق جديد است. به نظر مي­ رسد انگليس به دليل فرايند خارج شدن از اتحاديه اروپا و داشتن سياست مستقل از اتحاديه، مواضع خود را به آمريکا نزديک­تر کرده است.

بوريس جانسون نخست وزير انگليس از ترامپ خواسته است تا توافق هسته ­اي ايران را با يک توافق جديدي که خود ترامپ پيشنهاد مي­ دهد، جايگزين کند تا چنين توافقي تضمين کند که تهران قادر به دست­يابي به تسليحات هسته­ اي نخواهد بود.

 

اين در حالي است که به نظر مي‌رسد آلمان نه خواهان تنش با ايران است نه خواهان اتمام برجام. اما بايد در نظر گرفت که آلمان به تنهايي قادر به حفظ برجام يا همراه‌ کردن هم­پيمانان اروپايي با خود نيست.

موضع فرانسه کمي پيچيده ­تر است. اين کشور ابتدا با طرح چهاربندي مکرون به عنوان ميانجي، خواهان حل اختلاف ميان ايران و آمريکا برآمد و حال در کنار انگليس بيشتر از ديگر کشورهاي اروپايي خواهان اين است تا درهاي مذاکره بين ايران و آمريکا را باز نگه دارد تا يک توافق جديد صورت گيرد!

 

 

وضعيت نابه‌سامان دولت هاي انگليس (به دليل بحران برگزيت) و فرانسه (به دليل بحران اقتصادي) سبب شده تا سران اين کشورها رويکردي مبني بر برون‌رفت لحظه‌اي از گرفتاري‌هاي خود، حفظ پرستيژ در عرصه خارجي و ارائه تصويري «قدرتمند» از خود براي معترضان داخلي در نظر بگيرند.
 
از اين رو با اين توهّم، اين روزها آشکارتر در کنار آمريکا قرار گرفته‌اند که با مشارکت آشکارتر در سياست هاي ضدايراني ترامپ مي‌توانند ايران را مجبور به دست‌کشيدن از قدرت منطقه‌اي و توان موشکي کنند.

 هر سه کشور مي­ دانند که فشار حداکثري آمريکا عليه ايران شکست خورده است از اين رو، در کنار آمريکا، به دنبال يک توافق هر چند به ظاهر معتدل براي رسيدن به خواسته‌هاي طرفين هستند.

کشورهاي اروپايي با ارائه سازوکار حل اختلاف در برجام، نشان دادند که در برابر خواسته­ هاي آمريکا ناتوان هستند. هر چند اروپايي­ ها، برجام را براي امنيت بين ­المللي مهم مي­ دانند و ادعاي حفظ و تداوم آن را دارند، اما در مقابل، در مسائلي مانند موضوع موشکي، حقوق بشر و منطقه ­اي و بحث غني‌سازي کاملاً با سياست­ هاي آمريکا همگام و هم­راستا هستند.

 

 

 
نقاط اشتراک و افتراق سه کشور اروپايي در قبال توافق جديد با ايران

سه کشور اروپايي انگليس، آلمان و فرانسه هدف از ايجاد توافق جديد را باز گرداندن ايران به تعهدات برجامي خود پس از کاهش تعهدات ايران مي ­دانند. آنها معتقدند که بايد در توافق جديد ترتيباتي اتخاذ گردد تا ايران به ثمرات اقتصادي دست يابد، اما در مقابل ايران نيز بايد به تعهدات برجامي خود بازگردد. 

 

اين سه کشور اروپايي به نوعي خواهان حفظ برجام هستند و معتقدند اين مفاد برجام است که مي­تواند ايران را در موضوع هسته اي و برنامه‌هاي موشکي کنترل نمايد، بنابراين، در توافق جديد با ايران خواهان پرداختن به اين موضوعات هستند تا مواضع ايران را در اين حوزه‌ها به ويژه امنيت منطقه ­اي غرب آسيا تعديل کنند.
 
آنها معتقدند کليد زدن ساز و کار حل اختلاف در برجام، راهي است براي حفظ ديپلماسي و زنده نگه داشتن توافق هسته‌اي، اين سياست سازوکار حل اختلاف با استقبال آمريکا همراه شد و نشان داد که سياست ­هاي اروپا چندان از سياست­ هاي آمريکا دور نيست.

اما با توجه به اهداف مشترکي که اين سه کشور در توافق جديد دارند، اختلاف ­نظرهايي نيز بين آنها وجود دارد. انگليس با توجه به برنامه خروجش از اتحاديه اروپا عملاً ديگر به کشورهاي اتحاديه وابسته نيست و سياستش به آمريکا نزديک مي ­شود و اين مسئله قطعاً در پيگيري اهداف مشترک انگليس و آمريکا در توافق جديد تأثيرگذار خواهد بود. 

فرانسه و آلمان نيز اگرچه سعي مي­ کنند خود را از سياست­ هاي آمريکا دور نسازند، اما به دليل ارتباط تجاري و اقتصادي با ايران، در توافق جديد در عين حفظ منافع مستقل خود از آمريکا تمايل بيشتري براي حفظ مفاد برجام و يا تحقق اهداف برجامي دارند.

 

چشم­ انداز کناره ­گيري سه کشور اروپايي از برجام

 

از ديدگاه کشورهاي انگليس، آلمان و فرانسه توافق هسته­ اي در جهت کنترل ايران در منطقه و محدود کردن ايران در موضوع غني­ سازي اورانيوم، برنامه موشکي و… بوده است.
اگر اين کشورها از برجام کناره­ گيري کنند، چيزي جز اقدام متقابل ايران و توقف همه تعهدات از جانب ايران حاصل نمي ­شود.
 
نتيجه اين اقدام، بالا رفتن درصد غني­ سازي اورانيوم بدون نظارت آژانس بين ­المللي است، کما اين­که در حال حاضر نيز ايران به دليل عمل نکردن اروپاييان به تعهداتشان وارد گام پنجم کاهش تعهدات برجامي شده است.

اروپاييان در مقابله با تحريم‌هاي آمريکا ناکارآمد بودند و تنها حضور لفظي در برجام داشتند. با اين­ حال خروج آن­ها از برجام، نه تنها بازگشت به قبل از سال 2015 است، بلکه زمينه گسترش برنامه‌هاي هسته­ اي توسط کشورهاي منطقه را که اروپا از طريق برجام مدعي نظارت و کنترل آن بود، فراهم مي­ کند.

فعلاً اروپا به صورت کج­دار و مريز درصدد حفظ برجام است تا ايران را وارد به مذاکره کند، اگر سه کشور از برجام خارج شوند، يقيناً ديگر نمي ­توان اروپا را مانند آمريکا در افزايش فشار بر ايران کنترل کرد. از سوي ديگر، اين سه کشور اروپايي عملاً در جبهه ايالات متحده آمريکا، عربستان سعودي، امارات متحده عربي و رژيم صهيونيستي قرار مي­ گيرند.

خروج اين کشورها از برجام به معناي از دست دادن تجارت با ايران است، در واقع ايران در بخش­هايي نظير استخراج انرژي، پتروشيمي و خودروسازي با اروپا در حال همکاري بود، با از دست دادن اين همکاري، ايران عملاً به موتور محرک اقتصاد چين و مسکو تبديل خواهد شد. 

در نهايت مي­ توان اظهار داشت که خروج اروپا از برجام قانوني نيست مگر آنکه آن­ها نيز همانند آمريکا خلاف قانون و به صورت يک طرفه عمل کنند و از برجام خارج شوند.

 

تضادها و جهت ­گيري­ هاي مشترک اروپا و آمريکا در قبال توافق جديد با ايران

کشورهاي اروپايي نشان دادند که همانند آمريکا بيش از آن­که در پي تنش ­­زدايي و هم­زيستي باشند درصدد تسليم و تمکين ايران هستند.

فعال کردن مکانيسم حل‌ اختلاف (راه­ حلي که اروپاييان براي برجام درنظر گرفتند و آمريکا نيز از آن حمايت کرد) نشان از جهت­ گيري مشترک اروپا و آمريکا براي تسليم ايران است.

اروپا ادعا مي­ کند که براي حفظ برجام دست به چنين کاري زده است و معتقد به «فشار حداکثري» عليه ايران براي انجام توافق جديد نيست.

 

اما تفاوتي که در اين بين وجود دارد، اين است که اروپا و آمريکا در زمينه شيوه برخورد با موضوع، اختلاف ­نظر دارند، اروپاييان، معتقدند شيوه حل اختلاف مبتني بر همان توافق قبلي خواهد بود در حالي که خواسته آمريکا از اروپا اين است که از توافق خارج شده و به ديپلماسي آمريکا بپيوندد تا توافق جديدي صورت گيرد.
اما اروپاييان اين موضوع را که توافق جديد مبتني بر اهداف آمريکا باشد قبول نمي­ کنند.

 

 
اروپا در توافق جديد چند خواسته را دنبال مي‌کند:

– توافق جديد مبتني بر حفظ مفاد برجام بوده و منجر به انزواي کامل ايران نشود؛

– در توافق جديد کانال­ هايي ايجاد شود تا ايران بتواند به فعاليت­ هاي تجاري و اقتصادي خودش ادامه دهد؛

– در توافق جديد، اروپا بتواند ايران را به عنوان شريک استراتژيک پروژه ­هاي اقتصادي داشته باشد؛

– اروپا بتواند در توافق جديد سياستي مستقل در جنوب خليج فارس و منطقه غرب آسيا براي خود دنبال کند.

 

 
خواسته­ هاي اروپاييان زماني مي ­تواند عملي شود که دولت ترامپ توافق جديد را مبتني بر خواسته­ هاي خود ببيند، در حالي که اين دولت توافق برجام را قبول نداشت و از آن خارج شد و معتقد بود که برجام نمي­ تواند ايران را با توجه به اهداف مدنظر آمريکا کنترل نمايد و بايد اروپاييان از برجام خارج شوند و توافقي شکل بگيرد که مبتني بر اهداف آمريکا باشد.
 

 

جمع­ بندي
اروپا به ويژه سه کشور انگليس، فرانسه و آلمان، از يک طرف تلاش مي­ کنند تا استقلال عمل خود را از سياست‌ها و فشار آمريکا حفظ کنند و از طرف ديگر، به دنبال اين هستند تا ضمن تأمين منافع خود، ايران را در برجام نگه دارند. اما نگه داشتن ايران در برجام منوط به تأمين خواسته­ هاي ايران به ويژه در زمينه برداشته شدن تحريم­ ها، تضمين فروش نفت و همچنين برقراري مناسبات بانکي است.

 

اين­ها مسائلي هستند که اروپا و آمريکا بر سر آن اختلاف­ نظرهايي دارند. اروپاييان از آنجا که توان مقابله با آمريکا را ندارند، با تهديد ايران قصد کنترل و مهار آن را دارند.
اين تهديد تا جايي پيش خواهد رفت که ايران را وادار به مذاکره براي توافق جديد نمايند.

طرح مذاکرات مجدد با ايران از سوي اين سه کشور اروپايي به معناي اين است که تعهدات آمريکا را نيز به نوعي تقبل کرد­ه­ اند، مذاکرات مجدد لزوماً به معناي اين نيست که اروپا قطعاً خواهد توانست درخواست­ هاي ايران را محقق سازد.

در حال حاضر اروپا به دنبال مديريت ايران است و معطل کردن ايران در اين مدت (بعد از خروج آمريکا از برجام) را راهي براي حفظ برجام و وادار کردن ايران به مذاکرات جديد مبتني بر خواسته­ هاي جديد طرف اروپايي-آمريکايي مي ­داند.

 

در اين ميان انگليس بيش از دو کشور آلمان و فرانسه هم­سو با سياست­ هاي آمريکا در تقابل با ايران، لزوم بازنگري در توافق هسته ­اي را مطرح مي­ کند. چرا که لندن براي جبران بازار اقتصادي از دست رفته خود در اتحاديه اروپا سعي مي­ کند تا خود را از لحاظ اقتصادي، سياسي و حتي ديپلماتيک به آمريکا نزديک سازد.
 
فرانسه نيز که رؤياي تسلط و نفوذ در منطقه خليج فارس و غرب آسيا را دارد، با نزديکي به آمريکا درصدد تحقق اهداف خود است تا بتواند با سياستي مستقل به عنوان يک بازيگر بين‌المللي و تاثيرگذار عمل نمايد.

شايد بتوان گفت آلمان تنها کشور اروپايي است که ضمن رعايت تحريم­ هاي آمريکا عليه ايران، سعي بر بازگشودن تجارت با ايران دارد، البته اين تا زماني است که آمريکا کالاهاي اروپايي را مورد تحريم قرار ندهد و يا بر کالاهاي اروپايي تعرفه جديد اعمال نکند.

 

 
محمودرضا رهبرقاضي
لینک کوتاه پست:
https://masaf.ir/najva/post/35203
0 نظر