× تماس با ما
1 1 نظرات 278 بازدید
تاریخ انتشار 23 - 1399/10/08

تاق رومی یا ایرانی؟

روميها يا رومانها سازندگان پيشرفته ترين سازه هاي تاقي تاريخ معماري غرب  هستند.معماران رومي از نيمه اول قرن نخست ميلادي به ساخت چفدها و تاقهاي سنگي در رم پرداختند.شيوه اجراي انها با شيوه  معماران ايراني تفاوت داشت. در روش انها پس از اتمام ديوارها که به صورت ريختني  اجرا مي شد،کار به پاکار چفد با تاق ميرسيد.از اينجا براساس منحني چفد يا تاق ،قالبهاي چوبي کار گذاشته ميشد.معماران رومي از به کارگيري زياد اين قالب ها در ساخت سازهاي تاقي ابايي نداشتند (parkings,1979,p90 ) 

انها بر دهانه هاي کوچک از قالبهاي چوبي سبک و براي دهانه هاي بزرگ از قالبهاي چوبي سنگين استفاده ميکردنداجراي قالبهاي چوبي،بسيار پيچيده و زمانبر بود.مانند انچه در  امروز در اجراي سازهاي ميبينيم.(کفراژ).براي نگهداري قالبها نياز به شمعهاي چوبي بوده است؛ زيرا اين قالب مي بايست متحمل وزن ساختمايه روي آن مي شد.

 پس از اجراي قالب چوبي، آجرها و يا سفالها را روي آن قرار مي دادند؛ سپس آژند (ملات) را روي کار مي ريختند (روش ريختني). در اين روش، سطحي يک دست به وجود مي آمد که بسيار متفاوت با چفدها و يا تاقهايي بود که معماران ايراني دانه دانه آجرها را در کنار هم مي چيدند تا کل چفد يا تاق را شکل دهند. چنانچه بيان شد، روش غربي دو ويژگي دارد که آن را از روش رايج در ايران متمايز مي سازد. نخست کاربرد گسترده قالبهاي چوبي سنگين و ديگر استفاده از روش ريختني.

اما راه حل ايراني ها استفاده از لنگه گچي بود.کارکرد راهنما يک وظيفه مهم لنگه گچي است. براي اين که بتوانند چفد اصلي آجري را با يکي از نيمرخ هايي که معرفي شد اجرا کنند، ابتدا نمونه گچي آن را مي سازند. همان گونه که ديديم، چفدهاي ايراني، به خصوص نوع چند پرگاري آنها، روشهاي ترسيم پيچيده اي دارند که پياده کردن آن در فضا دشوار است.راه حل ايراني آن، ساخت يک نمونه گچي روي زمين است تا پس از انتقال آن به محل کار بتوانند چفد مورد نظر را پياده کنند. کارکرد تکيه گاه بودن لنگه گچي با کارکرد راهنما بودن آن توأمان است.

همين کارکرد است که اجراي چفدها به خصوص با روش ضربي را ميسر مي سازد. لنگه گچي به دليل مقاومت کم آن در برابر بارهاي وارده نمي تواند متحمل چند رديف آجر شود؛ به همين منظور سازندگان در ابتدا يک رديف آجر را به سراسر بدنه لنگه گچي مي چسبانند. اين رديف آجري خود يک قالب مقاوم مي شود و مي تواند رديفهاي بعدي آجر را تحمل کند. در اين جا لنگه گچي افزون بر راهنما بودن، تکيه گاه رديف آجرها نيز محسوب مي شود.

منبع : معماري ايراني نيارش،غلامحسين معماريان،هادي صفايي پور،ص105-109

لینک کوتاه پست:
https://masaf.ir/memari/post/60712
1 نظر
ڪیان حسین‌ زاده ڪیان حسین‌ زاده 00:52:46 - 1399/10/10
ڪاش یڪ تصویر میزاشتید ، بهتر بود .
دسته بندی