× تماس با ما
2 0 نظرات 669 بازدید
تاریخ انتشار 16 - 1399/12/06

آیا مغیره به امیرالمؤمنین مشورت داده است؟

بسم الله الرّحمن الرّحيم 
 
 آيا مغيره به اميرالمؤمنين مشورت داده است؟ 
 
يکي از شخصيت‌هاي منفي تاريخ اسلام که نه از روي ايمان بلکه از روي نفاق اسلام را پذيرفت، مغيره بن شعبه است. اين شخصيت که ورق ورق تاريخ اسلام پر از اعمال ناخوشايند اوست، نقشي مؤثر در جريان سلب حق اهل بيت عليهم السلام داشت. در زمان خلافت خليفه دوم و سوم به عنوان والي برخي مناطق قبول مسئوليت کرده و از کساني بود که دوره خلافت اميرالمؤمنين را درک کرد. مغيره بن شعبه هم از لحاظ خوي تند خود و هم به دليل نفاق فراوانش در نظر دادن به عنوان يک مشورت‌دهنده براي خلفاي قبل از اميرالمؤمنين خوب ظاهر مي‌شد تا جاييکه در تاريخ به او لقب ((مغيرة الرأي)) دادند. 
المستدرک، الحاکم النيسابوري، ج3، ص 447

اين شخصيت که در دل، بغض و کينه اهل بيت عليهم السلام را داشت بر اساس روال خلافت که به صورت ظاهري به اميرالمؤمنين انتقال پيدا کرد، ابتدا در ظاهر بي طرف بود تا زمان حکميت که ديگر به‌طور کامل در ظاهر هم از اميرالمؤمنين جدا شد و به معاويه پيوست.
الأعلام، خير الدين الزرکلي، ج7، ص227

بر اساس برخي گزارش‌ها، مغيره در زمان جاهليت نيز از افرادي بود که در انتخاب راه در مشورت‌ها با در نظر گرفتن سود دنيايي فرد زيرکي محسوب مي‌شد.
الأغاني، أبي الفرج الأصفهاني، ج16، ص321

بر اساس همين نگرشِ برخي مسلمين نسبت به مغيره، اين شخص خود را در جايگاهي ديد که به اميرالمؤمنين در حکومتداري مشورت هم بدهد. لازم به ذکر است، بر اساس ثقلين و مبناي کلام اماميه، امامان متصل به علم الهي هستند و نيازي به مشاور ندارند اما به دليل حکومت ظاهري، امامان شيعه آن هم در بين مردمي که رسانه حکومت‌هاي قبل همواره به دنبال کتمان جايگاه آنها بودند گاهي بر اساس شيوه‌هاي مرسوم رفتار کرده تا هم قابليت الگوبرداري داشته باشند و گاهي نيز بر اساس جبر پيش آمده، روال اصلاحات در حکومتداري را آرام و با تدبير لازم تغيير دهند. بر اساس همين شيوه، مغيره به دليل جايگاهي که براي خود در حکومت خلفاي قبل قائل بود، چنين جايگاهي را مي‌ديد که به اميرالمؤمنين علي عليه السلام نيز مشاوره بدهد. مغيره مشورت دادن به اميرالمؤمنين عليه السلام را در همان ابتداي به خلافت رسيدن ايشان انجام داد که البته امام هم در پاسخ به درخواست او براي اين موضوع فرمودند تا مطالب خود را مطرح کند. 
ولما قتل عثمان وبايع الناس عليّا دخل عليه المغيرة بن شعبة فقال : يا أمير المؤمنين ، إن لک عندي نصيحة قال : وما هي ؟...
الاستيعاب، ابن عبد البر، ج4، ص1447
#ترجمه: وقتى عثمان کشته شد و مردم با على (عليه السلام) بيعت کردند، مغيرة بن شعبه به حضور وى رسيد و گفت: امير المؤمنين! نصيحتى دارم برايت. اميرالمؤمنين از مغيره پرسيد که نصيحت تو چه چيزي است؟ گفت: اگر مي‌خواهى حکومتت برقرار شود ...
 
هر چند اين مطلب، اساسا در کتب اهل سنت آمده است اما در روايت شيعه مغيره به امام حسن عليه السلام عرض مي‌کند که من در گذشته پدر تو را نصيحت کرده‌ام و امام حسن عليه السلام نسبت به اين ادعاي مغيره سکوت مي‌کنند.
نصحت لأبيک فلم يقبل النصح
الاحتجاج، الشيخ الطبرسي، ج1، ص417

و البته بر اساس گزارشي تاريخي امام حسن عليه السلام که شاهد مشورت دادن‌هاي مدعيانه مغيره بودند سخنان او را در اين کار براي يک روز نصيحت و براي روز ديگر خدعه خواندند. 
نصح لک والله أمس ، وخدعک اليوم
الاستيعاب، ابن عبد البر، ج4، ص1447

خود مغيره هم اين نصيحت در مورد معاويه را در قالب شعر به عنوان فخر براي خود ياد کرده که شعر او در تاريخ ثبت شده است: 
وقال المغيرة في ذلک : نصحت عليا في ابن هند نصيحة * ... وکانت له تلک النصيحة کافيه
الاستيعاب - ابن عبد البر - ج4، ص1447
 
جالب است بدانيد، حتي مورخ و کلامي مشهور، علامه سيد جعفر مرتضي عاملي در کتاب خود ((الصحيح من سيرة الإمام علي عليه السلام)) بابي را تحت عنوان ((مشورة المغيرة)) آورده است که در اين باب به گزارش‌هاي مختلف مشورت دادن مغيره پرداخته است.
الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)، السيد جعفر مرتضى العاملي، ج20، ص177
 
نتيجه: 
اعلام مشورت از جانب شخص پليدي مانند مغيره به اميرالمؤمنين عليه السلام و شنيدن اين مشورت در گزارش‌هاي مختلف، روايات شيعه و اهل سنت مطرح شده است و البته اين موضوع نه تنها کمکي به جايگاه مغيره نمي‌کند بلکه نشان‌دهنده اوج مظلوميت اميرالمؤمنين عليه السلام است که اين افراد دور او را گرفته بودند و جايگاه ايشان نزد برخي مسلمين به دليل کتمان حق و سلب جايگاه واقعي اهل بيت عليهم السلام به جايي رسيده بود که انتظار داشتند به سخنان متهمي مانند مغيره گوش دهد ...

 

لینک کوتاه پست:
https://masaf.ir/masafofogh/post/61367
0 نظر