×
( ! ) Notice: Undefined variable: menuPostList in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0001406016{main}( )...\index.php:0

( ! ) Warning: Invalid argument supplied for foreach() in C:\inetpub\Customers\Masaf\masaf.ir\index.php on line 38
Call Stack
#TimeMemoryFunctionLocation
10.0001406016{main}( )...\index.php:0
تماس با ما
1 0 نظرات 335 بازدید
تاریخ انتشار 22 - 1398/10/06

ساز آلمانی که در تبریز کوک می‌شود

ساز آلمانی که در تبریز کوک می‌شود

ساز آلماني که در تبريز کوک مي‌شود


 

به گزارش ايسنا، «گارمون» براي اولين بار، حدود 100 سال قبل به صورت مبتدي و دياتونيک در شهر بوشمن آلمان ابداع شد، پرده‌هاي سياه که در گارمون‌هاي امروزي ديده مي‎شوند، 50 سال بعد تکامل پيدا کرده و به آن اضافه شد، حالا اين ساز آلماني يکي از محبوب‌ترين سازها در مناطق ترک نشين ايران است که فقط در تبريز ساخته مي‎شود.

 

دانش آموز هنرستان بوده و علاقه‌اش به کارهاي فني او را به سمت شناخت، تعمير و ساخت سازي سوق داد که تا 25 سال قبل، راه ورود آن به تبريز بسته بود. هيچ معلم و استادي، تعمير و ساخت ساز «گارمون» را به او نياموخته و با الگوبرداري از سازهاي ساخته شده در باکو و تحقيق و صحبت با اساتيد بنام جمهوري آذربايجان توانسته است ساخت يکي از سازهاي آذربايجاني را در ايران به نام خودش ثبت کند، بعد از صرف زماني شش ساله براي شناخت قالب، اندازه و صداهاي ساز «گارمون» به فکر توليد اين ساز مي‌افتد، او اولين «گارمون» را 15 سال قبل ساخته و کارگاه و آثارش در باکو هم بسيار شناخته شده است. از علم موسيقي هم سر در مي‌آورد و 20 سال است که اساتيد و نوازندگان تراز اول باکو به اين کارگاه رفت و آمد دارند و از هر کدام چيزي ياد گرفته‌ است.

 

«اساتيدي که براي سفارش به کارگاه من مي‌آيند، تعجب مي‌کنند که چرا در کارگاهم را به روي همه باز گذاشته‌ام، آن‌ها نگران هستند که مبادا کسي فوت و فن هنر من را ياد بگيرد، اما من از اين بابت نگران نيستم، چرا که هنر ساخت «گارمون» به اين آساني‌ها هم نبوده و اگر کسي بتواند آن را بسازد، من هم خوشحال مي‎شوم. به دليل دست ساز بودن، صداي هيچ گارموني مشابه «گارمون» ديگري نيست؛ چرا که حس سازنده به ساز منتقل مي‎شود. «گارمون» برآمده از دل مردم و متعلق به عوام است و انگار تمامي هفت موغام موسيقي سنتي آذربايجاني را بازگو مي‌کند، اين ساز حرف مي‎زند و عين زبان ما است».

 

آنچه خوانديد بخشي از اظهارات «رسول اقبالي»، اولين سازنده ساز «گارمون» در تبريز است، 54 ساله بوده و جز او کسي حرفه ساز سازي را در خانواده اقبالي ادامه نداده و 20 سالي است که در مغازه‌ کوچکش در طبقه دوم بازار فرش شهريار، روبروي مقبرة‌الشعرا مشغول به ساختن يکي از محبوب‌ترين سازهاي مناطق ترک نشين است.

 

او در گفت‌وگو با خبرنگار ايسنا مي‌گويد صفر تا صد «گارمون» دست ساز بوده و به همين دليل هم اين ساز جزو صنايع دستي به شمار مي‎آيد و از جمله قسمت‌هايي که از نظر هنرهاي دستي ارزشمند و پر زحمت است، مي‌توان به معرق صدفي که در ساخت اين ساز استفاده مي‎شود، اشاره کرد.

 

بر خلاف ظاهر ساده و جمع و جور «گارمون»، همين ساز ساختار پيچيده‌اي داشته و بيش از يکهزار قطعه دارد که تک تک قطعات، دستي ساخته مي‎شوند. «گارمون» در باکو هم ساخته مي‎شود، اما اقبالي معتقد است که ظرافت گارمون‌هاي تبريز بيشتر بوده و به دليل تکنولوژي بالا با دقت بيشتري ساخته مي‎شوند.

 

او با اشاره به قسمت‌هاي مختلف ساز «گارمون» تشريح مي‌کند: «گارمون» از پنج قسمت شامل دو قسمت تزييني و سه قسمت مهم مربوط به صدا تشکيل شده است، قسمت‌هاي فني آن شامل دست چپ، فانوس که به ترکي «کوروح» گفته مي‎شود و حدود 322 زبانه گارمون به شکل ساز دهني که در ترکيب با هم صداي نهايي ساز (2.5 اوکتاو صداي بم و زير) را توليد مي‌کنند، است. ابتدا بدنه ساز، سپس فانوس و کلاويه‌ها که جان ساز هستند و در مجموع گريف ناميده مي‎شوند، ساخته شده و پس از ساخت قسمت صداها نوبت به تزيين ساز مي‎رسد. معرق صدف جزو قسمت تزييني ساز بوده و بنابه سفارش مشتري مي‌توان تزيينات ديگري مانند اسم شخص را هم به ساز اضافه کرد.

 

او معتقد است که هيچ زمان يا ارزشي نمي‎توان براي ساخت يک ساز نفيس تعيين کرد و مي‌گويد: ساز نفيس فقط يک بار توليد مي‎شود، ساخت ساز، مانند ساخت در و پنجره نيست، اگر بخواهيم سازي مثل تارهاي دست ساز يحيي اصفهاني درست کنيم که تعدادشان بسيار کم بوده و قيمتشان هم بالا است، بايد زمان زيادي صرف کنيم، اما در مجموع حدود چهار ماه براي ساخت يک ساز «گارمون» که دو نفر بر روي آن کار کنند، زمان لازم است.

 

او در توضيح شباهت ظاهري «گارمون» به آکاردئون مي‌گويد:

«گارمون» با «آکاردئون» فرق داشته و يکي از سازهاي سنتي و محلي آذربايجان است، اما آکاردئون، سازي اروپايي بوده که قطعات کلاسيک هم با آن نواخته مي‌‏شود. در واقع، گارمون، نسل اول آکاردئون است، اما حالت سنتي‌اش را حفظ کرده و به دليل علاقه‎اي که آذربايجاني‌ها به صداي آن دارند، اين ساز هنوز هم طرفداران خودش را دارد. «گارمون» هم مانند پيانو و آکاردئون، ارگ و ملوديکا جزو سازهاي کلاويه‎اي است، اساس کار اين سازها يکي بوده و صدا با فشار دادن کلاويه و ايجاد باددر ساز توليد مي‎شود. گارمون ساز استانداردي بوده و همان هفت نتي که در تمامي سازها وجود دارد و تمامي صداهاي استاندارد در اين ساز هم موجود است و اين ساز به صورت آکادميک در باکو تدريس مي‎شود.

 

اين سازنده «گارمون»، اين ساز را ساز شادي عنوان کرده و مي‌افزايد: مي‎توان موسيقي موغام را هم با «گارمون» نواخت و اين ساز، جايگاه خاصي در نواختن موسيقي‌هاي شاد دارد و در ايران فقط در تبريز ساخته مي‎شود، اما علاوه بر شهرهاي آذربايجان شرقي از سرتاسر کشور به ويژه اردبيل، اروميه، کرج و زنجان و تهران هم مشتري دارم و در مراسمات برگزار شده در تهران هم به وفور استفاده مي‎شود.

 

«گارمون» به دليل همخواني داشتن با صداي تار و کمانچه و موغام‌هاي موسيقي آذربايجاني، تاريخ انقضا نداشته و محبوبيت و حالت سنتي‌اش را تا به الان حفظ کرده است.

 

اقبالي در ادامه به تلاش ترکيه‌اي‌ها براي ثبت اين ساز به نام خودشان اشاره و اظهار مي‌کند: متاسفانه ترکيه‌اي‌ها تلاش دارند تا اين ساز را به نام ارکستر سمفونيک و ملي خودشان ثبت کنند، به طوريکه برنامه‌هاي تلويزيوني چند ساعته براي معرفي ساز «گارمون» به مردم ساخته و پخش کرده‌اند. ميراث فرهنگي استان از من درخواست کرده است تا سازي را براي ثبت ملي اين اثر بسازم که به دليل زياد بودن سفارشات تا به حال فرصت نکرده‌ام.

 

او از نفوذ «گارمون» به ساير کشورها خبر مي‌دهد و مي‌گويد: هر چند اين ساز در جمهوري آذربايجان بيشتر شناخته شده، اما به ترکيه، ارمنستان و قسمت‌هايي از اروپا هم نفوذ کرده است و تعدادي از کارهايم را به نروژ، آلمان و استراليا هم ارسال کرده‌ام، به طور کلي مي‌توان گفت که ترک‌ها رغبت بيشتري به اين ساز دارند.

 

او بيان مي‌کند: نوسان دلار و منات تا حدودي به کار ما هم ضربه وارد کرد، چون قسمتي از تجهيزات گارمون از روسيه وارد مي‌شد و وقتي دلار و منات ارزان‌تر بود، ساز هم ارزان‌تر و باصرفه‌تر تمام مي‎شد و به فروش مي‎رسيد، مثلا چهار سال قبل «گارمون» را به قيمت شش ميليون تومان مي‎ساختم، اما الان حداقل 10 ميليون تومان هزينه لازم است، ولي همين سازهاي من در شهري مثل باکو به قيمت 2000 منات ( حدود 15 ميليون تومان) به فروش مي‎رسند.

 

اقبالي اظهار مي‌کند: «گارمون» مخاطبان خاص داشته و اگر بخواهيم اين ساز را به قيمت 50 هزار تومان به يک فرد معمولي که سر رشته چنداني از گارمون ندارد، بفروشيم، شايد گران به نظر بيايد، اما کساني که اين ساز را مي‎شناسند و به آن علاقه‌مند هستند، ارزش آن را مي‌دانند. بعضي افراد توان مالي براي خريد «گارمون» را دارند و براي بعضي‌ها هم اقساطي ساز درست مي‌کنم، اما تعدادي هم هستند که پول خريد ندارند و به اجبار سراغ ساز ديگري مي‌روند.

 

او از دغدغه‌اش براي داخلي سازي کامل ساز «گارمون» مي‌گويد: تمامي قسمت‌هاي اين ساز به جز يک قسمت توليد داخل بوده و توليد آن يک قسمت هم توجيه اقتصادي ندارد،  براي توليد کامل اين ساز و بسته‌بندي آن و برندسازي «گارمون» در تبريز به سازمان صنعت و معدن هم مراجعه کردم که حمايتي نشد.

 

او در ادامه به خانمي که در کارگاه آقاي اقبالي در حال فعاليت است، اشاره و اظهار مي‌کند: «خانم داداش زاده» اولين و آخرين شاگرد من است، هر چند ممکن است اين کار عوايد خاصي براي او نداشته باشد، اما علاقه‎اش به ساخت ساز باعث شده است تا اينجا ماندگار شود. او به کل قسمت‌هاي اين ساز تسلط دارد، اما بيشتر ساخت فانوس «گارمون» را که نيازمند ظرافت بيشتري است بر عهده دارد و اين کار را با دقت خوبي انجام داده و فانوس را هم به اندازه برش مي‌دهد که اين هم در زيبايي بصري «گارمون» و هم در نواختن ساز موثر است. قبلا هم شاگرداني داشتم، اما آنها به اين کار، نگاه تجاري داشتند.

 

لینک کوتاه پست:
https://masaf.ir/masafmusic/post/32583
0 نظر
دسته بندی